Empire - 01

In Frankrijk ontwikkelt zich na de Franse revolutie een nieuwe stijl, die bekend geworden is als de Empire-stijl. Het is de stijl waar Napoleon een zwaar stempel op drukt.

Nederland was in die tijd bezet gebied en economisch was het een slechte tijd. Er is dan ook weinig gebouwd en veel geld voor bovenlichten zal er ook niet geweest zijn.

De Empire-stijl heeft in Nederland op gevelgebied dan ook niet zo veel invloed gehad. Elementen uit de Lod XVI - stijl werden nu een klein beetje gecombineerd met nieuwe elementen, die geassocieerd waren met symboliek van het Romeinse keizerrijk in combinatie met enige Egyptische elementen.
In de Empire-stijl wordt de invloed van de klassieken nog des te sterker merkbaar. Er is een grote voorliefde voor de Romeinse oudheid, want de Romeinse republiek en het Romeinse keizerrijk passen uitstekend bij de nieuwe wind die door Frankrijk waait.
Krijgsattributen zoals de lansen, schilden, zwaarden, toortsen, de Phrygische vrijheidsmuts en lauwerkransen kwamen bijzonder in de mode, naast de reeds aanwezige klassieke thema's zoals de acanthus, het palmet, de antieke vaas en de bloemmotieven.

Egyptische motieven (de veldtocht van Napoleon vond plaats in 1799) mengden zich met de Griekse en Romeinse.

DE EMPIRE-STIJL 1800 - 1815

Aan het eind van de Empire gaan de motieven versimpelen. Hiernaast is een snijraam afgebeeld, waarin men uit de overdadigheid van de Empire-symboliek een simpel levensboom-motief heeft overgehouden. De gecanneleerde zuil verwijst naar de Empire-stijl, veel meer valt er over dit raam niet te zeggen. Het is wel een vroeg voorbeeld van het levensboommotief, dat in een latere periode - in gietijzeren vormen - zo populair zal worden.

Het Singel, Empire-levensboom

Het snijraam van het huis aan de Prinsengracht te Amsterdam (foto hieronder) toont de bijzondere symmetrie, die zo kenmerkend is voor de Empire-stijl. Het zich symmetrisch verhouden tot een centraal element komt ook al wel eens wat voor in de Lod. XVI-stijl, maar bij Empire is het een echt stijlkenmerk.
Misschien werkt de bovenlijst boven het snijraam nog wel overtuigender. Ook daar is dit zelfde motief op een wat verfijndere manier uitgewerkt, met opengewerkte palmetten en florale motieven.

Prinsengracht, typische Empire-symmetrie

De centrale middenstijl bij dit raam aan de Prins Hendrikkade vertoont bovenin een gecanneleerde zuil geflankeerd door twee (Romeinse) vleugels. Uit de krullen steken links en rechts een paar palmetten omhoog. Misschien wordt er wel verwezen naar de bloeiwijze van de acanthus, maar het kan ook een ander motief uit de oudheid zijn.
Aan de lauwerkransbladeren hangt een bloemen-festoen. De scherpe knikken in de festoen, maken duidelijk dat het hier geen Barok-stijl-motief is.

Prins Hendrikade 125

AMSTERDAM

Bij het raam in Den Briel overheerst de verbazing over het gebrek aan verfijning in de weergave van de vaas. Er is hier voor een robuuste vorm gekozen voor deze klassieke vaas.
Onderzoek aan dit bovenlicht zou kunnen uitwijzen of de vaas misschien ooit met goudverf beschilderd is geweest. Ook een rood-zwart tegenstelling is denkbaar.

BRIELLE

EMP. - 01

Aan weerzijden van de deur een gecanneleerde zuil. Ook deze komt in de tijd van de Empire in zwang.

De wormvormige slierten boven de vaas kunnen afgeleid zijn van het palmet en iets van vuur voorstellen, en is misschien dus wel in oranjerood geschilderd geweest. De vaas doet 20e eeuws aan in een 19e eeuwse omgeving.